Verzuimcijfer voelbaar in winstmarge ziekenhuizen

Zie ook het artikel op Skipr 

Ziekenhuizen worden groeiend geconfronteerd met “marktwerking”: de beste zorg bieden tegen zo laag mogelijke kosten, op maatschappelijk verantwoorde wijze en met duurzame inzetbaarheid van de medewerkers. En dit op een continue basis, met een scherp oog voor eventuele bedreigingen (de overheid spreekt van een Early Warning” systeem voor zorginstellingen).

Uiteraard gaat het primair om de kwaliteit van zorg, maar de prestaties op het gebied van bedrijfsvoering en personeel (Human Resource Management, HRM) hebben hierop veel invloed. Zorg is immers vooral mensenwerk, hetgeen zich ook uit in de kosten ervan, waarbij verzuim vaak een grote “bleeder” blijkt te zijn. Verlies leidt tot sanering en discontinuïteit, winst biedt ruimte voor investeringen die de kwaliteit van zorg ten goede komen.

Daarom heeft Vernet, samen met een adviesbureau, onderzoek gedaan naar het verband tussen de bedrijfsmatige- en personele gezondheid van 64 ziekenhuizen. Dit op basis van meerjarige verslagen en Vernet’s standaard voor verzuim en meldingsfrequentie in de zorg. De gemiddelde uitkomsten van deze steekproef wijken overigens weinig af van alle -ruim 90- ziekenhuizen.

Tabel 1. Bedrijfsmatige- en personele prestaties van 64 ziekenhuizen in 2010 en 2009

	Jaar: 2010	tov 2009
Omzet	11,13 miljard	+10%
Winst	222,3 miljoen	+23,40%
Winstmarge	2%	idem
Aantal FTE’s	104.900	+1,50%
Kosten FTE’s	591,9 miljoen	+5,40%
Omzet/FTE	106,1k	+8,40%
Personele kosten/FTE	56,4k	+3,90%
Bruto bijdrage/FTE	49,7k	43,6k
Personele kosten/omzet	53,20%	55,50%
Verzuim (Vernet norm)	4,50%	idem
Meldingsfrequentie (Vernet)	1,38	1,43
Delta*	4,30%	-

*Personele waardecreatie: Delta
De delta is de groei in omzet per gemiddeld ingezette FTE, vergeleken met die van de stijging van de personele kosten en daarmee een maatstaf voor de productiviteit van de medewerkers (opbrengststijging gedeeld door de kostenstijging per FTE). Is deze positief dan is er sprake van personele waardecreatie die, gezien het hoge aandeel van de personele kosten in de omzet, ook flink bijdraagt aan de marge.

Verzuim en meldingsfrequentie
Opvallend is dat het gemiddelde verzuim gelijk bleef (in een bandbreedte van 3 tot maar liefst 6%) en de meldingsfrequentie nauwelijks daalde (laagste 1x, hoogste zelfs 1,8x). Dit, samen met de minimale groei in FTE’s (en vele vacatures ) leidt tot voortdurende HRM kopzorgen.

Koplopers en achterblijvers
Uit nader onderzoek blijkt er verband te bestaan tussen bedrijfsmatige- en HRM prestaties.
Zo is er een “top 10” die zich onderscheidt op zowel bedrijfsresultaten (bovengemiddelde marge en delta) als HRM (gunstig verzuim en meldingsfrequentie). Zie onderstaande tabel, kolom A met een laag verzuim als uitgangspunt.

In kolom B met hoog verzuimende ziekenhuizen gaat dit samen met een bovengemiddelde meldingsfrequentie en eveneens met meer personele kosten.
In de kolommen C en D is het uitgangspunt een hoge, respectievelijk lage delta.
Er is ook een ziekenhuis dat een slechte HRM performance combineert met zowel verlies als ook een zorgwekkende ontwikkeling in groei…
Een “middengroep” wordt gekenmerkt door nogal wat verschillen en mutaties, waardoor (cijfermatig) verband hier lastiger te vinden is, maar “logisch” is dit er -vanzelfsprekend- wel. Hier zijn dan kennelijk andere factoren die zwaar meewegen, zo wordt bijvoorbeeld de winst uiteraard door meer factoren dan alleen de personele productiviteit bepaald.

Tabel 2. De top 10 van koplopers en achterblijvers

	A	B	C	D
Top 10	Verzuim laag	Verzuim hoog	Delta hoog	Delta laag
Omzet/FTE	106,1k	108,1k	109,8k	103k
Personele kosten/FTE	56,6k	58,6k	55,8k	56,3k
Bruto bijdrage/FTE	49,5k	49,5k	54k	46,7k
Verzuim (Vernet norm)	3,60%	5,40%	4,40%	4,20%
Meldingsfreq. (Vernet)	1,31	1,46	1,44	1,31
Winstmarge	3%	2%	1,90%	2,40%
Delta	4,60%	4,10%	12,90%	-/-3,5%

Uit verdere analyse blijkt dat vooral bij de top 10 met een laag verzuim, dit meerjarig correleert. En bij hoog verzuim geldt dit vooral voor de meldingsfrequentie. Onderzoek toont aan dat een hoge meldingsfrequentie de kans op langdurige uitval sterk vergroot. Het illustreert dat HRM beleid meerjarig goed kan uitpakken, maar ook dat de problematiek vaak chronisch is.

Uit bovenstaande tabel blijkt ook dat een hoge productiviteit niet per se tot extra verzuim leidt en dat een lage delta nog steeds (maar tijdelijk?) in een goede winstmarge kan resulteren. De verschillen in de uitkomsten zijn hier echter aanzienlijk (blijkende uit nader onderzoek, gemeten in standaardafwijkingen).

Conclusies
Een goede HRM-performance met laag verzuim heeft in opvallend veel ziekenhuizen een positief effect op de winstmarge. Ziekenhuizen met een hoog verzuim hebben hogere kosten per FTE en behalen gemiddeld lagere winstmarges.

Investeren in HRM vraagt om een lange adem, maar loont zeker! Het betaalt zich over de gehele linie uit in een bedrijfs-performance die (ruim) uitstijgt boven het gemiddelde.

“Voorkomen is beter dan genezen” en “een gewaarschuwd mens telt voor 2” geldt ook voor de bedrijfsmatige- en HRM conditie van een ziekenhuis.

Kansen voor beterschap
Klassering geeft inzicht in de status en -veel belangrijker- richting aan een verbeterproces.

Op het gebied van ziekteverzuim en andere HRM-keyindicatoren levert Vernet 4 x per jaar benchmarks voor organisaties binnen de grote branches in de gezondheidszorg.